Het is echter beter om,  voordat je start met een rationeel keuzeproces, een stap terug te doen naar de visie op duurzaamheid van de organisatie. Een goed geformuleerde visie geeft namelijk richting en maakt het maken van keuzes voor activiteiten makkelijker. Vooral als de visie met hulp van zoveel mogelijk mensen in de organisatie tot stand is gekomen is het een toetssteen en anker in één. Iets waar je altijd op terug kunt vallen.

Welke elementen zorgen ervoor dat de duurzaamheidsvisie een visie is die zinvol en werkbaar is en niet een ingelijste lege huls? Hieronder volgt een opsomming van essentiële elementen van een goede visie. Ik lees hier momenteel veel over en heb me gebaseerd op boeken *) die bij mij op de werktafel liggen.

• Een visie heeft en geeft betekenis.Er wordt een kader geformuleerd dat voor iedereen helder is. In het geval van de duurzaamheidsvisie beantwoord het vragen als: Wat is onze maatschappelijke relevantie? Wat willen we bijdragen? Probeer de kern van de bedrijfsvoering te koppelen aan duurzaamheid. Ga op zoek naar een dienend perspectief en omschrijf hoe de organisatie zou moeten handelen zonder schadelijke impact te maken op aarde en maatschappij. Dit gaat een stap verder dan ‘wij willen klimaatneutraal zijn’.
• Een visie heeft een concreet einddoel in zich. Zorg dat dit een gewaagd, uitdagend, opwindend en zelfs een beetje angstaanjagend doel is (Big Hairy Audicious Goal).
• Een visie is verbindend. De visie is bij voorkeur via een breed proces in de organisatie tot stand gekomen. Wat zijn gezamenlijke doelen en waarden? Waar zit de bezieling en de ambitie die je met elkaar deelt? Wat  inspireert? Streef naar een gezamenlijk commitment.
• Een visie geeft richting en zorgt voor beweging. De visie stuurt de activiteiten en zorgt ervoor dat keuzes makkelijker gemaakt worden.
• Een visie draagt bij aan continue verbetering. Hoe kan jij en de organisatie bepalen of jullie de goede kant op gaan? Wat zijn criteria waarmee de activiteiten en de inspanningen beoordeelt worden?

• Karmanomics, Wat bedrijven van het boeddhisme kunnen leren, door Kees Klomp, uitgeverij Asoka
• Nieuw Europees Organiseren, Organiseren op basis van Vakmanschap, Verbinding en Vertrouwen, door Jaap Jan Brouwer en Jaap Peters, uitgeverij van Duuren Management
• Hoe krijg ik ze zover? Draagvlak zonder Dwang, door Jan van Setten, uitgeverij Business Contact

Het bericht Keuzestress bij duurzaamheidsacties? De next step is een stap terug! verscheen eerst op Else Boutkan.

Een route kun je plannen.  Maar dat wil nog niet zeggen dat je op tijd ergens aan zult komen.

Als een bedrijf start met duurzaamheid worden er de nodige plannen gesmeed en projecten gedefinieerd. Duurzaamheids- en milieuprestaties worden bijvoorbeeld planmatig gemeten en bijbehorende verbeterplannen worden opgesteld. Ook zijn er de ‘uitrolprojecten’ zoals de introductie van nieuwe werkplekken en een alternatief wagenpark. Of er worden R&D projecten opgestart voor duurzame productvernieuwing. Al deze projecten hebben een belangrijk ‘van A naar B’ gehalte.

Binnen de organisatie lopen deze duurzaamheidsprojecten vaak averij op. Medewerkers ervaren ze bijvoorbeeld als extra werk. Als duurzaamheidsmanager betekent dit dat je moet dealen met frustraties en weerstand. Ook kunnen allerlei praktische obstakels gaan opspelen. De energiemeters blijken niet geschikt voor de metingen. Duurzame grondstoffen blijken in eerste instantie niet direct geschikt voor de vernieuwde producten. Voor je het weet is het verduurzamen van de organisatie, en dus jouw succes, afhankelijk van vele onzekere projecten met praktische hobbels en weerstand.

Als duurzaamheidsmanager wil je gedragsverandering en een mentaliteitsverandering in de organisatie. Je realiseert je gaandeweg dat je duurzaamheid niet alleen via projecten in de organisatie ingebed krijgt. Je wilt dat bij innovaties elke keer rekening gehouden wordt met duurzaamheid en niet alleen tijdens dat ene project. Je wilt dat elk item dat de organisatie binnenkomt duurzaam ingekocht wordt in plaats van alleen bij projecten die gerelateerd zijn aan duurzaamheidsproject X.

Duurzaamheid vraagt een complete organisatieverandering, is je conclusie. Maar kun je organisaties überhaupt veranderen? Ik denk dat je hooguit mensen kunt veranderen. En dan alleen als ze zelf willen. Je kunt mensen faciliteren en inspireren. Dat is iets heel anders dan projecten managen. Maar hoe pak je dit aan? Het antwoord is niet in termen van het ongrijpbare organisatieverandering te denken maar in termen van ‘het organiseren van verandering’. Structureel werken aan voorwaarden nodig voor draagvlak.

Maak organiseren van verandering een structureel onderdeel van je duurzaamheidsprogramma! Maak het organiseren van verandering onderdeel van je inspanningen en van je plan met activiteiten.En ja, dat betekent voor jou dus ook extra werk. Maar daar staan voordelen tegenover:

• Je werkt structureel en geroutineerd aan draagvlak voor duurzaamheid in je organisatie. Je kunt het inplannen!
• Je zit (weer) actief in de ‘drivers seat’. Je bent niet alleen maar projectbrandjes aan het blussen. Actief sturen geeft een goed gevoel.
• De benodigde mentaliteitsverandering  en gedragsverandering is nu onderdeel van je inspanningen, waardoor de projecten beter geborgd zijn en toekomstige projecten meer ‘vanzelf’ een duurzaamheidsaspect krijgen. Het ‘extra werk’ aspect verdwijnt in de organisatie. De organisatie is aan het verduurzamen!

Enkele voorbeelden van ‘organiseren van verandering’:

• Ontwikkel een stapsgewijs facilitatieprogramma voor de duurzaamheidskoplopers (de innovators) binnen je organisatie en werk zo aan een olievlek van draagvlak voor duurzaamheid.
• Ontwikkel een programma voor gedragsverandering. Kan ook met fun-elementen!
• Creëer een community (met social media) en deel je ervaringen, successen en tips. Ga de dialoog aan binnen de organisatie. Communiceer met een voorspelbare regelmaat

Het bericht Duurzaamheid plannen? Ook verandering organiseren! verscheen eerst op Else Boutkan.